Sanofi

Wątroba

Dieta wątrobowa – definicja, jadłospis, produkty

Odpowiedni sposób żywienia ma ogromne znaczenie w zapobieganiu i leczeniu chorób wątroby. Codziennie długotrwałe błędy żywieniowe, nadużywanie alkoholu i leków mogą prowadzić do wielu zaburzeń, w tym chorób miąższu wątroby i dróg żółciowych. Zmiana nawyków żywieniowych w wielu przypadkach nie tylko prowadzi do zahamowania rozwoju choroby, ale także, np. w przypadku stłuszczenia wątroby, może prowadzić do całkowitego wyleczenia. Dlatego zacznij już dziś stosować właściwą dietę i zadbaj o swoją wątrobę – masz ją tylko jedną.

wątroba

Co to jest dieta wątrobowa?

Dieta stosowana w chorobach wątroby, czyli dieta wątrobowa, ma głównie na celu dostarczenie do Twojego organizmu wszystkich składników odżywczych niezbędnych do regeneracji komórek wątroby i wyrównania występujących niedoborów.

Dlatego powinna być lekkostrawna z ograniczeniem tłuszczu – wówczas organizm, a szczególnie wątroba, za bardzo się nie napracuje podczas trawienia, a otrzyma wszystko, co jest potrzebne. Jeśli myślisz, że dieta lekkostrawna to tylko kleik i sucharki, jesteś w dużym błędzie. Dieta ma być przede wszystkim urozmaicona i smaczna, bo przecież nie można przez dłuższy czas stosować czegoś, czego się nie lubi i do czego trzeba się zmuszać.

Zasady stosowania diety wątrobowej, czyli zdrowe nawyki żywieniowe

Aby zadbać o wątrobę oraz uniknąć wielu nieprzyjemnych schorzeń tego narządu należy w pierwszej kolejności wprowadzić prawidłowe nawyki żywieniowe . Oto kilka zasad diety wątrobowej, których zastosowanie w codziennym życiu pomoże Ci zregenerować wątrobę. Dotyczą one sposobów na spożywanie i przyrządzanie potraw.

Regularność posiłków i sposób ich spożywania:

  • Dostosuj kaloryczność diety do swojego stanu odżywienia (otyłość, prawidłowa masa ciała, niedożywienie).
  • Spożywaj regularnie 4-6 niewielkich objętościowo posiłków najlepiej co 3-4 godziny.
  • Posiłki konsumuj spokojnie i powoli, co uchroni Cię przed zjedzeniem zbyt dużych porcji.
  • Wybieraj zawsze produkty świeże, nie spożywaj produktów przeterminowanych lub „tylko trochę” popsutych – zawarte w nich toksyny są bardzo szkodliwe dla wątroby.
  • Unikaj żywności wysokoprzetworzonej, z dużą ilością konserwantów i barwników.
  • Ogranicz spożycie tłuszczów, szczególnie zwierzęcych, np. tłustych mięs i wędlin. Stosuj niewielkie ilości tłuszczów roślinnych (olej, oliwa) do sałatek i surówek – tłuszcze te sprzyjają wchłanianiu witamin A, D, E, K, które są magazynowane w wątrobie.
  • Ogranicz spożycie węglowodanów prostych, np. słodyczy, które można zastąpić owocami.
  • Pamiętaj o odpowiedniej ilości białka, które sprzyja regeneracji komórek wątroby (chude mięso, nabiał, ryby). Szczególnie ważne jest spożycie ryb, które zawierają korzystne dla wątroby tłuszcze z grupy omega-3, obniżające stężenie szkodliwych trójglicerydów.
  • Wyklucz z diety alkohol, mocną kawę i herbatę.
  • Nie przekraczaj dziennej zalecanej ilości soli, czyli 5 g, tj. 1 małej płaskiej łyżeczki, wyeliminuj dosalanie potraw i słone przekąski, a także produkty typu fast food.
  • Unikaj ostrych przypraw i produktów wzdymających, czyli warzyw kapustnych, cebulowych i strączkowych.
  • Wypijaj codziennie ok. 2 l płynów (u chorych z wodobrzuszem obowiązują ograniczenia ilości wypijanych płynów).
  • Ostatni posiłek należy spożyć 2 lub 3 godziny przed snem.
  • Bądź codziennie aktywny fizycznie co najmniej godzinę dziennie (ograniczaj oglądanie telewizji, korzystanie z komputera i innych urządzeń elektronicznych do 2 godz.).
  • Sprawdzaj regularnie wysokość i masę ciała.

Niekorzystne dla wątroby jest także przejadanie się lub stosowanie restrykcyjnych diet odchudzających zwłaszcza tzw. mono diet typu kapuściana czy białkowa. Dla dobra wątroby należy zadbać, by w procesie odchudzania nie tracić na wadze więcej niż 0,5 kg tygodniowo.

Przez żołądek do wątroby

Poniżej kilka produktów, które warto wdrożyć do codziennej diety, aby wspomóc pracę wątroby:

Burak

Buraki są warzywami bogatymi w betalainy będące silnymi przeciwutleniaczami. Związki te dzięki redukcji wolnych rodników zapobiegają powstawaniu produktów utleniania lipidów, które mogą wykazywać działanie rakotwórcze . Dodatkowo zawierają dużą ilość rozpuszczalnej frakcji błonnika pokarmowego, który zwiększa wydalanie tłuszczu z przewodu pokarmowego i opóźnia wchłanianie triglicerydów.

Buraki można wdrożyć do diety w postaci szklanki surowego soku 2 razy w tygodniu, zup, czy jako dodatek do drugiego dania.

Amarantus

Udowodniono, że amarantus ze względu na dużą zawartość fenoli, tokoferoli i innych składników bioaktywnych stanowi doskonałe źródło antyoksydantów. Ponadto amarantus może wykazywać działanie ochronne na komórki wątroby w stosunku do toksycznego wpływu alkoholu i niektórych leków . Amarantus w ilości 1-2 łyżki świetnie sprawdzi się w formie przekąski jako dodatek do jogurtu czy owsianki.

Jarmuż

Jarmuż nie bez powodu zwany jest „królem zieleniny”. Jest bogatym źródłem błonnika, potasu, beta-karotenu, żelaza, wapnia, niacyny, witamin A, B1, B2, E i C, a także chlorofilu. Wykazuje aktywność przeciwutleniającą, przeciwzapalną i przeciwnowotworową.
Jarmuż bardzo dobrze komponuje się z kaszą czy mięsem. Już niewielka ilość świeżych liści dostarczy pokaźną dawkę antyoksydantów.

Awokado

Awokado jest bogatym źródłem takich składników odżywczych jak witamina E, luteina, glutation, beta-stitosterol, kwas foliowy, potas, magnez i błonnik pokarmowy. Awokado jest bogatym, naturalnym źródłem L-asparaginianu, aminokwasu niezbędnego do przebiegu wielu cyklów metabolicznych zachodzących w wątrobie. Prawidłowy przebieg procesów z udziałem L-asparaginianu jest jednym z elementów prawidłowej detoksykacji szkodliwych dla organizmu związków. Awokado możemy spożywać w formie past do chleba lub wrzucać pokrojone w kostkę do ulubionej sałatki.

Kurkuma

Kurkuma, a właściwie zawarty w niej żółty barwnik - kurkumina wykazuje działanie ochronne w stosunku do różnych czynników hepatotoksycznych, w tym alkoholu, paracetamolu czy środków ochrony roślin. Ponadto usprawnia pracę wątroby stymulując produkcję żółci oraz jej wydzielanie do światła dwunastnicy oraz wpływa na hamowanie procesów kancerogennych. Dobrą metodą na usprawnienie pracy wątroby może być włączenie do diety kurkumy poprzez dodawanie szczypty do kasz, mięs oraz picie naparu z kurkumy.

Przyrządzanie potraw w diecie wątrobowej (jadłospis)

  • Przyrządzaj potrawy z zastosowaniem technik kulinarnych, tj. gotowania na parze, gotowania, pieczenia, ewentualnie grillowania lub smażenia bez dodatku tłuszczu.
  • Potrawy spożywaj bezpośrednio po przyrządzeniu, nie odgrzewaj ich ani nie odsmażaj.
  • Unikaj zasmażek i śmietany do przyprawiania zup, jeśli podprawiasz, to zawiesiną z mąki i wody lub mąki i mleka.
  • Warzywa spożywaj gotowane (rozdrobnione, przetarte) lub jako drobno starte surówki.
  • Owoce spożywaj w postaci soków lub przecierów (bez pestek i skórek).
  • Nie spożywaj potraw zbyt gorących lub zbyt zimnych.
  • Jeżeli chorujesz na marskość wątroby, nie zapomnij o wieczornym posiłku bogatym w węglowodany (np. ryż z jabłkiem).

Błonnik w diecie wątrobowej

Błonnik pokarmowy to zespół substancji roślinnych, które nie są wchłaniane i trawione w przewodzie pokarmowym. Głównie znajdują się w nieprzetworzonych produktach zbożowych oraz warzywach i owocach, szczególnie surowych.

Ilość błonnika w diecie w przypadku chorób zapalnych wątroby i marskości należy ograniczyć z uwagi na występowanie różnych dolegliwości po jego spożyciu, tj. wzdęcia i biegunki. Natomiast w przypadku stłuszczeniowej choroby wątroby nie należy ograniczać jego ilości, gdyż pomaga w redukcji masy ciała i usuwa nadmiar kwasów żółciowych i cholesterolu.

wątroba

Autor: Dział Medyczny Sanofi

  1. Charzewska J I in. Zasady prawidłowego żywienia. Dzieci i młodzież. http://www2.mz.gov.pl/wwwfiles/ma_struktura/docs/polzdrow_podrdietetyki_20120522_zal15.pdf. Data wejścia 01.03.2019.
  2. Jaczewska-Schuetz J. Żywienie w chorobach wątroby. Medycyna Praktyczna, http://dieta.mp.pl/diety/diety_w_chorobach/show.html?id=72098. Data wejścia 01.03.2019.
  3. Instytut Żywności i Żywienia, Piramida Zdrowego Żywienia i Stylu Życia Dzieci i Młodzieży, http://www.izz.waw.pl/en/main-page/3-aktualnoci/aktualnoci/643-piramida-zdrowego-zywienia-i-stylu-zycia-dzieci-i-mlodziezy, dostęp dnia: 01.03.2019
  4. Olszanecka-Glinianowicz M. Dieta Dukana. http://dieta.mp.pl/diety/diety_alternatywne/66570,dieta-dukana. Data wejścia 01.03.2019.
  5. Juszczyk J. Wątroba – budowa i funkcje. http://gastrologia.mp.pl/choroby/watroba/show.html?id=50948. Data dostępu 01.03.2019.
  6. Puzanowska-Tarasiewicz H i in. Antyoksydanty a reaktywne formy tlenu. Bromat chem toksykol 2010; XLIII (1): 9–14.
  7. Ostrowska L. Błonnik. http://dieta.mp.pl/zasady/67301,błonnik. Data wejścia 01.03.2019.
  8. Kaźmierczak A i in. Szarłat – jego wykorzystanie w profilaktyce i leczeniu wybranych chorób cywilizacyjnych. Nowiny Lekarskie 2011; 80(3): 192–198.
  9. López VR et al. Antioxidant properties of Amaranthus hypochondriacus seeds and their effect on the liver of alcohol-treated rats. Plant Foods Hum Nutr. 2011; 66(2): 157-62.
  10. Zdrojewicz Z i in. Jarmuż – stare, a zapomniane warzywo. Medycyna Rodzinna 2016; 1: 21-25.
  11. Schlegel-Zawadzka M. Smaczliwka czyli awokado. http://dieta.mp.pl/zasady/79612,smaczliwka-czyli-awokado. Data wejścia 01.03.2019.
  12. Otto-Ślusarczyk D i in. Aminotransferaza asparaginianowa – kluczowy enzym w metabolizmie ogólnoustrojowym człowieka. Postepy Hig Med Dosw 2016; 70: 219-230.
  13. Przybylska S. Kurkumina – prozdrowotny barwnik kurkumy. Probl Hig Epidemiol 2015, 96(2): 414-420.

SAPL.PCH.19.03.0321a

Bibliografia:

  1. Wieczorek-Chełmińska Z. Żywienie w chorobach wątroby, dróg żółciowych i trzustki. Wyd. Lek PZWL, Warszawa 2013.
  2. Jarosz M. Choroby wątroby i dróg żółciowych. Praktyczny podręcznik dietetyki. Instytut Żywności i Żywienia, Warszawa 2010: 249-269.
  3. Jaczewska-Schuetz J. Żywienie w chorobach wątroby. Medycyna Praktyczna, http://dieta.mp.pl/diety/diety_w_chorobach/show.html?id=72098. 17.09.2015.
  4. Stolińska H. Dzienniczek samokontroli pomoże Ci schudnąć. Materiał wydany przez IŻŻ w ramach projektu „Zachowaj równowagę”.
  5. Cichocka A. Praktyczny poradnik żywieniowy. Wyd. Medyk, Warszawa 2010. Jarosz M. Choroba stłuszczeniowa wątroby. Wyd. Lek PZWL, Warszawa 2010.
  6. Jarosz M. Choroba stłuszczeniowa wątroby. Wyd. Lek PZWL, Warszawa 2010.
  7. Charzewska J I in. Zasady prawidłowego żywienia. Dzieci i młodzież. http://www2.mz.gov.pl/wwwfiles/ma_struktura/docs/polzdrow_podrdietetyki_20120522_zal15.pdf. Data wejścia 01.03.2019.
  8. Jaczewska-Schuetz J. Żywienie w chorobach wątroby. Medycyna Praktyczna, http://dieta.mp.pl/diety/diety_w_chorobach/show.html?id=72098. Data wejścia 01.03.2019.
  9. Instytut Żywności i Żywienia, Piramida Zdrowego Żywienia i Stylu Życia Dzieci i Młodzieży, http://www.izz.waw.pl/en/main-page/3-aktualnoci/aktualnoci/643-piramida-zdrowego-zywienia-i-stylu-zycia-dzieci-i-mlodziezy, dostęp dnia: 01.03.2019
  10. Olszanecka-Glinianowicz M. Dieta Dukana. http://dieta.mp.pl/diety/diety_alternatywne/66570,dieta-dukana. Data wejścia 01.03.2019.
  11. Juszczyk J. Wątroba – budowa i funkcje. http://gastrologia.mp.pl/choroby/watroba/show.html?id=50948. Data dostępu 01.03.2019.
  12. Puzanowska-Tarasiewicz H i in. Antyoksydanty a reaktywne formy tlenu. Bromat chem toksykol 2010; XLIII (1): 9–14.
  13. Ostrowska L. Błonnik. http://dieta.mp.pl/zasady/67301,błonnik. Data wejścia 01.03.2019.
  14. Kaźmierczak A i in. Szarłat – jego wykorzystanie w profilaktyce i leczeniu wybranych chorób cywilizacyjnych. Nowiny Lekarskie 2011; 80(3): 192–198.
  15. López VR et al. Antioxidant properties of Amaranthus hypochondriacus seeds and their effect on the liver of alcohol-treated rats. Plant Foods Hum Nutr. 2011; 66(2): 157-62.
  16. Zdrojewicz Z i in. Jarmuż – stare, a zapomniane warzywo. Medycyna Rodzinna 2016; 1: 21-25.
  17. Schlegel-Zawadzka M. Smaczliwka czyli awokado. http://dieta.mp.pl/zasady/79612,smaczliwka-czyli-awokado. Data wejścia 01.03.2019.
  18. Otto-Ślusarczyk D i in. Aminotransferaza asparaginianowa – kluczowy enzym w metabolizmie ogólnoustrojowym człowieka. Postepy Hig Med Dosw 2016; 70: 219-230.
  19. Przybylska S. Kurkumina – prozdrowotny barwnik kurkumy. Probl Hig Epidemiol 2015, 96(2): 414-420.

Tagi: wątroba, zdrowie, choroby wątroby

Do góry