Sanofi

Wirusowe zapalenie wątroby (B i C)

Spośród wirusów uszkadzających wątrobę, w Polsce najczęściej występują zakażenia wirusami typu B (HBV) i typu C (HCV), natomiast zakażenia innymi wirusami są stosunkowo rzadkie. Dzięki wprowadzeniu w 1996 roku obowiązkowych dla wszystkich noworodków szczepień ochronnych przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, znacznie obniżyła się zapadalność, ale nadal rejestruje się nowe przypadki zakażeń HBV. W skali globalnej zakażeniu HBV uległo dwa miliardy ludzi, z czego 400 milionów pozostaje zakażonych przewlekle.1

Zakażenia HCV z kolei dotyczą około 170 milionów ludzi na świecie. Szacuje się, że całkowita liczba osób zakażonych HCV w Polsce wynosi około 700 000. Dotąd nie opracowano szczepionki przeciwko HCV.1

Problemem jest fakt, że jak wskazują badania, około 90% Europejczyków zakażonych wirusami powodującymi zapalenie wątroby nie jest świadoma zakażenia.2 Dlatego można zarazić się od nieświadomego nosiciela wirusa np. przez używanie wspólnych przedmiotów osobistych, które miały kontakt z krwią zakażonej osoby. 3,4 Wirusowe zapalenie wątroby typu B (WZW B) i typu C (WZW C) może prowadzić do marskości i raka wątroby.2

Wirusowe zapalenie wątroby (B i C

Czynniki ryzyka5,6

  • używanie dożylnych narkotyków,
  • wielu partnerów seksualnych,
  • bliski kontakt z chorym na WZW typu B (wspólne mieszkanie, partner seksualny),
  • inwazyjne procedury diagnostyczne lub lecznicze, hemodializy,
  • poród przez zarażoną matkę (ryzyko dla noworodka)
  • praca w służbie zdrowia (jeśli występuje kontakt z krwią i płynami ustrojowymi),
  • praca w instytucji dla osób z niepełnosprawnością umysłową,
  • praca lub osadzenie w więzieniu.

Obecnie ryzyko zakażenia na skutek przetoczenia krwi lub jej pochodnych jest minimalne w związku z rygorystycznym, bardzo skutecznym systemem kontroli. 1

Sposób zakażenia

Wirusami typu B i C można zarazić się przez kontakt z krwią lub innymi płynami ustrojowymi osoby zainfekowanej (ślina, sperma, wydzielina pochwy)3,4, dlatego do zakażenia może dojść w przypadku skażenia nimi różnego rodzaju przyrządów medycznych i niemedycznych, którymi naruszana jest ciągłość skóry (np. podczas wykonywania tatuażu czy zabiegów kosmetycznych)1. Kontakty seksualne z osobą zakażoną również niosą ze sobą ryzyko przeniesienia zakażenia, jest ono największe w przypadku wirusa typu B, o wiele mniejsze jest w przypadku zakażeń HCV.1

Przebieg zakażenia1

Podczas zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu B lub typu C początkowy, ostry proces zapalny może przejść w przewlekłe zapalenie wątroby, co może prowadzić do marskości tego narządu. Istnieje również ryzyko pojawienia się zmian pozawątrobowych:

  • WZW B - kłębuszkowe zapalenie nerek, guzkowe zapalenie tętnic i inne zespoły,
  • WZW C - krioglobulinemię mieszaną, kłębuszkowe zapalenie nerek, autoimmunologiczne zapalenie wątroby.

Oba wirusy mogą też doprowadzić do powstania raka wątrobowokomórkowego.

Objawy1

Bardzo często zakażeniu wirusami zapalenia wątroby nie towarzyszą żadne objawy, które odczuwałby pacjent. Potocznie wirusowe zapalenie wątroby często nazywane jest żółtaczką. Jednak z medycznego punktu widzenia jest to określenie nieprawidłowe. Żółtaczka nie jest chorobą, a tylko objawem, który może mieć liczne przyczyny. Ponadto zdecydowana większość wirusowych zapaleń wątroby przebiega bez żółtaczki. Pozostałe objawy u licznych chorych są bardzo słabo zaznaczone. Mogą one obejmować m. in.: ogólne złe samopoczucie, niedające się obiektywnie wytłumaczyć zmęczenie, trudności w koncentracji w wypełnianiu codziennych obowiązków. U zakażonych z żółtaczką na około 2—3 tygodnie wcześniej mogą wystąpić objawy przypominające grypę, takie jak: brak łaknienia, krótkotrwałe wymioty i, rzadziej - biegunka. W tym okresie mogą pojawić się również, mniej lub bardziej nasilone, bóle stawów i mięśni oraz pobolewania pod prawym łukiem żebrowym. U osób, u których rozwinęła się żółtaczka trwa ona około 4—6 tygodni, okres ten może być jednak krótszy lub dłuższy. W tym czasie mocz jest ciemny, a stolec przypomina barwą glinę. W przypadku wirusowego zapalenia wątroby z zastojem żółci (tzw. cholestaza), żółtaczce towarzyszy na ogół uporczywy świąd skóry, nasilający się zwłaszcza w nocy.

Leczenie

Nie ma swoistego leczenia ostrego wirusowego zapalenia wątroby typu B. Zasadą jest ochrona wątroby i danie jej możliwości samowyleczenia.7 Wskazany jest wypoczynek psychiczny i fizyczny oraz dieta. Chory nie musi jednak przebywać całą dobę w łóżku, chociaż na początku choroby pacjenci zwykle sami ograniczają swoją aktywność.1 Obowiązuje dieta bogatobiałkowa z wyłączeniem potraw tłustych, smażonych, konserw i marynat.7 W okresie poprawy wskazane są krótkie spacery na świeżym powietrzu, stopniowo wydłużane. Pacjentów obowiązuje zakaz picia napojów alkoholowych przez rok.1

W Polsce jeszcze do niedawna większość zakażonych HCV było leczonych terapią interferonową, której skuteczność wynosiła tylko 40 proc., a działania niepożądane powodowały konieczność przerywania leczenia u licznej grupy pacjentów. Obecnie dostępna jest nowa terapia, która stanowi przełom w leczeniu WZW C. Nazywana jest w skrócie 3D, a jej skuteczność wynosi praktycznie 100 procent. W dodatku jest dobrze tolerowana, a czas który potrzebny jest na leczenie wynosi tylko 12 tygodni, czyli znacznie krócej niż dotychczasowa 48 tygodniowa terapia interferonem. Terapię 3D mogą otrzymać wszyscy dorośli chorzy na WZW C, niezależnie od stopnia zaawansowania schorzenia.8

Autor: mgr farm. Katarzyna Wielgus

SAPL.PCH.17.01.0066

  1. Juszczyk J. Ostre wirusowe zapalenie wątroby (WZW). http://gastrologia.mp.pl/choroby/watroba/50949,ostre-wirusowe-zapalenie-watroby-wzw. Dostęp 14.02.2016 r.
  2. Blachier M et al. The burden of liver disease in Europe: A review of available epidemiological data. J Hepatol. 2013; 58(3): 593–608.
  3. MedLine Plus Medical Encyclopedia. Topic: Hepatitis B. www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000279.htm. Dostęp 03.02.2017 r.
  4. MedLine Plus Medical Encyclopedia. Topic: Hepatitis C. www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000284.htm. Dostęp 03.02.2017 r.
  5. Interna Szczeklika, Ostre WZW typu B i D. www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.7.1.2.
  6. Interna Szczeklika, Ostre WZW typu C. www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.7.1.3.
  7. Kokot F. Choroby Wewnętrzne. Wydanie VII uzupełnione i unowocześnione. Wydawnictwo Lekarskie PZWL. Warszawa 2002: 361.
  8. Przełom w leczeniu WZW C. http://www.mp.pl/gastrologia/wiadomosci/122976,przelom-w-leczeniu-wzw-c. Dostęp 14.02.2017 r.

Tagi: wątroba, choroby wątroby, zdrowie, lek

Do góry