Sanofi

Wątroba

Gdzie znajduje się wątroba? Rys 1. Schematyczna wizualizacja anatomii człowieka.

Wątroba jest bardzo ważnym i wyjątkowym narządem, a przy tym największym gruczołem w organizmie człowieka. Narząd ten odgrywa kluczową rolę w wielu procesach życiowych: m.in. w metabolizmie substancji odżywczych, trawieniu tłuszczów, syntezie białek krwi i w gospodarce hormonalnej. Ponieważ pełni wiele istotnych funkcji, wątroba jest nieodzowna do życia.1

Gdzie znajduje się wątroba?

Wątroba jest masywnym organem - stanowi ok. 5% masy ciała człowieka i wchodzi w skład układu pokarmowego.1

Wątroba leży w pobliżu wielu narządów jamy brzusznej zwanych trzewiami, stąd jej dolna powierzchnia określana jest mianem trzewnej. Ponieważ tkanka wątroby jest miękka i elastyczna, na jej powierzchni można zobaczyć zagłębienia spowodowane przyleganiem sąsiadujących narządów.2

Większa część wątroby leży w prawym podżebrzu, pod przeponą. Ponieważ wątroba jest częściowo zrośnięta z przeponą, jej położenie podczas oddychania może się zmieniać.2,4

Budowa wątroby Rys 2. Schematyczna wizualizacja anatomii wątroby.

Budowa wątroby

Wątroba zbudowana jest z czterech, niecałkowicie oddzielonych od siebie płatów. Jest ona zaopatrywana jest w krew przez dwa duże naczynia krwionośne – tętnicę wątrobową i żyłę wrotną. Tętnica wątrobowa zaopatruje narząd w około 25% krwi wpływającej. Pozostałe 75% krwi wpływającej, bogatej w substancje odżywcze wchłonięte w jelitach, dostarcza żyła wrotna.1

Podstawowy element strukturalny miąższu, tj. ok. 80% masy wątroby, stanowią komórki wątrobowe – hepatocyty. Komórki te biorą udział w większości procesów zachodzących w wątrobie, w tym odpowiadają za produkcję żółci.1

Tkanka wątroby jest miękka, w konsystencji jakby półstała. Z powodu zawartości dużej ilości krwi wątroba ma kolor czerwonobrązowy. 2

Funkcje wątroby i korzyści ze zdrowego narządu

Wątroba jest narządem, który uczestniczy prawie we wszystkich szlakach metabolicznych, dzięki czemu dokonuje przemian cukrów, tłuszczów, białek, hormonów, substancji odżywczych, leków i toksyn.3

Wątroba spełnia wiele bardzo ważnych funkcji w organizmie:

  • funkcje odtruwające – neutralizuje różne toksyny, w tym alkohol, amoniak (przekształca go w mocznik wydalany potem z moczem) oraz metabolizuje leki;4
  • wytwarza żółć (do jednego litra na dobę), która jest niezbędna do trawienia tłuszczów;4
  • pełni funkcje odpornościowe – odbywa się w niej fagocytoza czyli proces polegający na pochłanianiu różnorakich cząstek pochodzących z tkanek lub przedostających się z zewnątrz: m.in. rozpadających się fragmentów komórek, produktów procesów zapalnych i bakterii;4
  • bierze udział w przemianie hemu (składowa m.in. hemoglobiny i innych związków białkowych) w bilirubinę, która po serii przemian zostaje wydalona do żółci i wraz z nią przechodzi do jelita cienkiego, a następnie do jelita grubego;4
  • magazynuje zapasy witamin (A, D3, B2, B3, B4, B12, K) oraz żelaza;1,4
  • wytwarza białka – wątroba produkuje aż 85% wszystkich białek znajdujących się w osoczu m.in. albuminy oraz wiele białek niezbędnych do procesu krzepnięcia krwi;4
  • przekształca białka i cukry w tłuszcze;4
  • wytwarza, gromadzi i uwalnia glukozę;4
  • bierze udział w termoregulacji – jest narządem o najwyższej temperaturze.5

Wątroba jest bardzo ważnym narządem, a komórki ją budujące – hepatocyty pełnią najwięcej funkcji spośród wszystkich komórek organizmu człowieka. Można w nich znaleźć większość z ponad 700 znanych enzymów.1

Wątroba spełnia wiele bardzo ważnych funkcji w organizmie Rys 3. Schematyczna wizualizacja wątroby i jej funkcji.

Dolegliwości i objawy uszkodzenia wątroby

Zgłaszane dolegliwości są wypadkową przyczyny wywołującej chorobę, stopnia jej zaawansowania oraz indywidualnej wrażliwości na toczący się w wątrobie proces chorobowy. Im bardziej zaawansowana jest choroba tym zwykle zgłaszanych jest więcej dolegliwości i o większym nasileniu.

Do najczęściej występujących subiektywnych dolegliwości w chorobach wątroby i dróg żółciowych zaliczamy m.in.: zmęczenie, apatię, nadmierną senność, objawy depresyjne, zaburzenia koncentracji, objawy grypopodobne, niestrawność, wzdęcia, nudności, jadłowstręt, gorączkę oraz bóle i gniecenia w okolicy prawego podżebrza. Niektórzy pacjenci nawet z bardzo zaawansowanym uszkodzeniem wątroby, np. marskością wątroby, nie zdają sobie sprawy z istniejącej choroby.6

Ulegając stopniowo uszkodzeniu, chora wątroba poza ograniczeniem swoich funkcji ma negatywny wpływ na działanie innych narządów oraz zubożenie ogólnej kondycji biochemicznej całego organizmu.6,7

Zagrożenia dla wątroby

Z przeglądu europejskich danych epidemiologicznych wynika , że głównymi przyczynami chorób wątroby, które mogą prowadzić m.in. do marskości tego narządu są: nadmierne spożywanie alkoholu, zakażenia wirusami zapalenia wątroby typu B i C oraz zespół metaboliczny związany z nadwagą i otyłością. Ponadto dane wskazują, że w Europie od 2% do 44% ludzi może cierpieć na niealkoholową stłuszczeniową chorobę wątroby (NAFLD).8

Leki mogą również stanowić istotną przyczynę chorób wątroby. Przy przyjęciu zbyt dużych dawek może dojść do polekowego uszkodzenia wątroby. W nielicznych przypadkach wśród osób wrażliwych na dany lek, uszkodzenie wątroby może się pojawić niezależnie od stosowanej dawki. Większość polekowych uszkodzeń wątroby zależnych od dawki, spowodowana jest przyjmowaniem paracetamolu.9

Autor: mgr farm. Katarzyna Wielgus

SAPL.PCH.16.10.1223

  1. Sawicki W. Histologia. Wydawnictwo Lekarskie PZWL. Warszawa 2005: 430–431, 434–438.
  2. Sylwanowicz W. Anatomia człowieka. Wydanie III, Warszawa 1978: 332–338.
  3. Damianov I. Choroby wątroby i dróg żółciowych W: Damjanov I. Patofizjologia. Wydanie I polskie. Edra Urban & Partner 2010: 273–278.
  4. Juszczyk J. Wątroba – budowa i funkcje. http://gastrologia.mp.pl/choroby/watroba/show.html?id=50948 – dostęp z dnia: 10.12.2015.
  5. Maśliński S, Ryżewski J. Patofizjologia. Wydanie IV uaktualnione. 2009: 796–808.
  6. Simon K. Diagnostyka chorób wątroby. Termedia Wydawnictwa Medyczne. Poznań 2012: 9-16.
  7. Guzek J. Patofizjologia człowieka w zarysie. Wydawnictwo Lekarskie PZWL. Warszawa 2005: 655–656.
  8. Blachier M. The burden of liver disease in Europe: A review of available epidemiological data. Journal of Hepatology 2013; 58: 593–608.
  9. Boroń-Kaczmarska A. Polekowe uszkodzenie wątroby. http://gastrologia.mp.pl/choroby/watroba/50955,polekowe-uszkodzenia -watroby – dostęp z dnia: 10.12.2015.

Tagi: wątroba, zdrowie, choroby wątroby

Do góry