Sanofi

Najczęstsze choroby wątroby

Najczęstsze choroby wątroby

Objawy chorób wątroby

Wątroba jest odpowiedzialna za niezwykle istotne funkcje w organizmie człowieka. Wśród nich można wymienić metabolizm substancji odżywczych, magazynowanie niektórych witamin, syntezę białek, wydzielanie żółci, detoksykację i wiele innych.1 Poważne uszkodzenie komórek wątroby prowadzące do dysfunkcji tego narządu, może powodować wtórne zaburzenia czynności całego organizmu.2 Do najczęściej obserwowanych objawów występujących w chorobach wątroby i dróg żółciowych należą m. in.: zmęczenie, apatia, nadmierna senność, zaburzenia koncentracji, niestrawność, wzdęcia, nudności, wymioty, jadłowstręt i bóle w okolicy prawego podżebrza.3

Przyczyny dolegliwości

Do czynników uszkadzających komórki wątroby, czyli hepatocyty, zaliczamy m.in.: alkohol, wirusy, niektóre leki, toksyny w pożywieniu, np. pleśnie, metale ciężkie czy nieprawidłowe produkty przemiany materii.4

W ostatnich 20 latach w sposób alarmujący zwiększyła się liczba osób z nadwagą i osób otyłych. Oprócz zwiększonego ryzyka rozwoju cukrzycy typu 2, nadciśnienia i zaburzeń lipidowych, nadwaga ma niekorzystny wpływ także na wątrobę. Wykazano, że otyłość jest niezależnym czynnikiem ryzyka włóknienia i innych przewlekłych chorób wątroby.5

Niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby (NAFLD)6

Przyczyny/ryzyko zachorowania

Na świecie obserwuje się wzrost zachorowalności na NAFLD. W Polsce przyjmuje się, że aż ok. 15% społeczeństwa, czyli ok. 6 mln ludzi, choruje na niealkoholową stłuszczeniową chorobę wątroby. Występowanie NAFLD jest w znacznym stopniu związane m.in. z epidemią otyłości, nadciśnieniem tętniczym, cukrzycą typu drugiego i zespołem metabolicznym. Wśród osób z NAFLD powszechnie występuje również hiperlipidemia. Do czynników ryzyka NAFLD zaliczamy ponadto płeć męską, podeszły wiek i gwałtowne zmniejszenie masy ciała u osób otyłych.

Alkoholowe uszkodzenie wątroby7

Przyczyny/ryzyko zachorowania

Podczas metabolizmu alkoholu powstają substancje toksyczne dla wątroby. Granica, od której wykazuje on toksyczne działanie na ten narząd zależy od wielu czynników, takich jak przebyte choroby, płeć i stan odżywienia. Przewlekłe, nadmierne spożywanie alkoholu jest jedną z przyczyn stłuszczenia wątroby. Dochodzi do niego przy dziennym spożywaniu alkoholu w ilości około:

  • dla mężczyzn - 60 gramów alkoholu etylowego (200 ml wódki, 1 l wina, 2,5 l piwa),
  • dla kobiet - 20 gramów alkoholu etylowego.

Poalkoholowe stłuszczenie wątroby może mieć charakter odwracalny, ważne jest jednak całkowite zaprzestanie spożywania alkoholu i oszczędzanie wątroby. W przeciwnym razie może dojść do kolejnych etapów uszkodzenia wątroby, takich jak alkoholowe zapalenie wątroby i marskość tego narządu.

Polekowe uszkodzenie wątroby

Polekowe uszkodzenie wątroby

Przyczyny/ryzyko zachorowania

Wątroba jest odpowiedzialna za metabolizm większości leków, narażona jest więc także na działanie leków uznanych za hepatotoksyczne (czyli toksyczne dla komórek wątroby, zwanych hepatocytami).9 Ponad 1000 leków i produktów ziołowych może powodować toksyczne uszkodzenie wątroby.8

Zatrucie lekami może prowadzić do ostrej niewydolności wątroby, jak również przewlekłego toksycznego zapalenia tego narządu.7

ziałanie toksyczne może nastąpić po spożyciu zbyt dużej dawki leku (zatrucie), jako działanie niepożądane albo jako reakcja alergiczna (wtedy nawet bardzo mała dawka może wywołać ciężkie objawy). Czynniki predysponujące do ujawnienia się toksycznego, polekowego uszkodzenia wątroby obejmują m.in.: czynniki genetyczne, wiek, płeć (mężczyźni są bardziej wrażliwi na niektóre leki), stan odżywienia oraz ekspozycja na kilka różnych leków równocześnie.10

Leczenie

Leczenie polekowego uszkodzenia wątroby rozpoczyna się od natychmiastowego zakończenia terapii lekami odpowiedzialnymi za wystąpienie objawów. W przypadku polekowego uszkodzenia wątroby przebiegającego pod postacią ostrej niewydolności wątroby, czasami konieczne jest przeszczepienie tego narządu.10 Profilaktyka polega na ograniczeniu spożycia leków, unikaniu ich interakcji i kontrolowaniu przyjmowania leków uznanych za hepatotoksyczne. 7

Wirusowe zapalenie wątroby

Wirusowe zapalenie wątroby

Przyczyny

Wirusowe zapalenie wątroby jest ostrą chorobą zakaźną, charakteryzującą się pierwotnym uszkodzeniem tego narządu. Wywołują je wirusy zapalenia wątroby, do których zaliczamy:7

  • wirus zapalenia wątroby typu A (HAV),
  • wirus zapalenia wątroby typu B (HBV),
  • wirus zapalenia wątroby typu C (HCV),
  • wirus zapalenia wątroby typu D (HDV),
  • wirus zapalenia wątroby typu E (HEV),
  • wirus zapalenia wątroby typu G (HGV).

Spośród wirusów pierwotnie uszkadzających wątrobę (czyli tzw. wirusów hepatotropowych), w Polsce najczęściej występują zakażenia HAV, HBV i HCV.11

Ryzyko zachorowania

HAV i HEV szerzą się drogą fekalno-oralną,7 nazywane są „chorobami brudnych rąk”.11 Infekcja HAV szerzy się głównie wśród dzieci i młodzieży w skutek braku higieny osobistej i zbiorowej (przedszkola, stołówki, obozy).7

Wirusy typu B i C szerzą się drogą pozajelitową. Głównym źródłem zakażenia są niewłaściwie pod względem higienicznym wykonywane zabiegi medyczne, nakłuwanie skóry (narkomania, tatuaże), stosunki seksualne.7

Objawy

Objawy poszczególnych form wirusowego zapalenia wątroby są podobne i mogą obejmować stany podgorączkowe, osłabienie, uczucie rozbicia, brak apetytu, nudności, uczucie ucisku w prawym nadbrzuszu, czasami bóle stawów. W wielu przypadkach nie występuje żółtaczka.7

Leczenie/profilaktyka

Leczenie zakażeń HAV nie wymaga zastosowania leków. Zapobieganie zakażeniom wirusem HAV obejmuje dbanie o wysokie standardy higieniczne, szczególnie w dużych zbiorowiskach dzieci i młodzieży. Dostępna jest również szczepionka, której podanie zaleca się dzieciom w wieku przedszkolnym, szkolnym i młodzieży.7

Nie istnieje lek przeciwwirusowy stosowany w ostrym zapaleniu wątroby typu B. Zaleca się ochronę wątroby i danie jej możliwości samowyleczenia. Ponadto rekomendowana jest dieta wysokobiałkowa z wykluczeniem tłustych i smażonych potraw. W profilaktyce zakażeń HBV stosuje się szczepienia.7

W przypadku zakażeń wirusem typu C stosuje się terapię interferonem. Niestety, cały czas czekamy na opracowanie szczepionki przeciwko HCV.7
Nadzieją dla wielu pacjentów z wirusowym zapaleniem wątroby typu C może być nowa bezinterferonowa terapia nazywana w skrócie 3D, której skuteczność sięga blisko 100%. Jej zalety to m. in.: skrócenie czasu leczenia i redukcja działań ubocznych. Nowa terapia może być stosowana u wszystkich osób dorosłych bez względu na stopień zaawansowania schorzenia. Jak podkreślają specjaliści nowa terapia w znacznym stopniu umożliwi powstrzymanie epidemii nowych zakażeń HCV w Polsce.12

Autor: mgr farm. Katarzyna Wielgus

SAPL.PCH.16.10.1222

  1. Sawicki W. Histologia. Wydawnictwo Lekarskie PZWL. Warszawa 2005: 430-438.
  2. Guzek J. Patofizjologia człowieka w zarysie. Wydawnictwo Lekarskie PZWL. Warszawa 2005: 655-656.
  3. Simon K. Diagnostyka chorób wątroby. Termedia Wydawnictwa Medyczne, Poznań 2012: 9.
  4. Wawrzynowicz-Syczewska M. Marskość wątroby. http://gastrologia.mp.pl/choroby/watroba/50969,marskosc-watroby – dostęp z dnia: 25.10.2016.
  5. Hickman IJ et al. Modest weight loss and physical activity in overweight patients with chronic liver disease results in sustained improvements in alanine aminotransferase, fasting insulin, and quality of life. Gut 2004; 53: 413–419.
  6. Kargulewicz A i in. Niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby – Etiopatogeneza, epidemiologia, leczenie. Nowiny Lekarskie 2010; 79: 410–418.
  7. Kokot F. Choroby Wewnętrzne. Wydanie VII uzupełnione i unowocześnione. Wydawnictwo Lekarskie PZWL. Warszawa 2002: 353-378.
  8. Wagener G. Liver Anesthesiology and Critical Care Medicine. Acute Hepatic Failure. Idiosyncratic Drug Reactions. Springer Science & Business Media 2012: 25.
  9. Szczeklik A. Choroby wewnętrzne. Podręcznik multimedialny oparty na zasadach EBM. Wydanie 1, dodruk III. Kraków 2005; 922.
  10. Boroń-Kaczmarska A. Polekowe uszkodzenie wątroby. Medycyna Praktyczna. http://gastrologia.mp.pl/choroby/watroba/50955,polekowe-uszkodzenia -watroby – dostęp z dnia: 25.10.2016
  11. Juszczyk J i in. Ostre wirusowe zapalenie wątroby (WZW). http://gastrologia.mp.pl/choroby/watroba/50949,ostre-wirusowe-zapalenie-watroby-wzw – dostęp z dnia: 18.11.2016.
  12. Przełom w leczeniu WZW C. http://www.mp.pl/gastrologia/wiadomosci/122976,przelom-w-leczeniu-wzw-c – dostęp z dnia 06.11.2016.

Tagi: wątroba, choroby wątroby, alkohol, zdrowie, lek

Do góry