Sanofi

Czym są fosfolipidy

Czym są fosfolipidy Ryc. 1. Błona komórkowa

Fosfolipidy to organiczne związki chemiczne, pewien rodzaj tłuszczów, czyli inaczej lipidów. Są one podstawowym budulcem błon otaczających komórki wszystkich żywych organizmów.1

Fosfolipidy w błonach komórkowych

Każda błona komórkowa złożona jest z tworzących ją „cegiełek”, czyli fosfolipidów. Ma to związek ze specyficzną budową cząsteczek tych związków. Ich cechą charakterystyczną jest bowiem dwubiegunowość. Jeden koniec fosfolipidu jest hydrofobowy, czyli „nie lubiący” wody i nie rozpuszcza się w niej, podczas gdy drugi koniec jest hydrofilowy, czyli „lubiący” wodę i w niej rozpuszczalny. Błony komórkowe zbudowane są z dwóch warstw fosfolipidów, których hydrofobowe „ogony” stykają się w środku, a hydrofilowe „głowy” sterczą na zewnątrz błony.2 [Ryc. 1. Błona komórkowa]

Dzięki tym specyficznym właściwościom fosfolipidów, błona komórkowa jest selektywnie przepuszczalna, co oznacza, że wybiórczo wpuszcza niektóre rodzaje cząsteczek, a inne zatrzymuje. Taka budowa błony komórkowej warunkuje jej funkcje i dzięki niej bierze ona aktywny udział w komunikowaniu się z innymi komórkami.3 Kiedy dochodzi do uszkodzeń błony komórkowej, upośledzeniu ulegają tym samym czynności samej komórki.

Fosfolipidy niezbędne i spożywcze

Pod względem chemicznym fosfolipidy są związkami o złożonej strukturze. Mogą one pochodzić z diety lub być syntetyzowane w organizmie. W skład cząsteczki fosfolipidów wchodzą między innymi kwasy tłuszczowe, w tym niezbędne wielonienasycone kwasy tłuszczowe oraz reszty alkoholowe. Fosfolipid, w którego skład wchodzi cholina, to fosfatydylocholina.
Źródłem fosfolipidów są żółtka jaj, soja orzeszki ziemne, orzechy włoskie, kiełki pszenicy, płatki owsiane, szparagi i wątróbka wołowa. Mieszaninę fosfolipidów zawartych w tych pokarmach nazywamy fosfolipidami spożywczymi.4,5
Niewielką ich część stanowią fosfolipidy niezbędne, czyli takie, które zawierają w sobie odpowiednio dużo niezbędnych wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, a zwłaszcza kwasu linolowego. Cząsteczką dominującą pod względem jakościowym i ilościowym jest 1,2-dilinoleilofosfatydylocholina (DLPC), której wysoka zawartość odróżnia fosfolipidy niezbędne od reszty fosfolipidów – innych fosfolipidów spożywczych oraz tych wytwarzanych przez organizm. Wysokiej jakości wyciągi fosfolipidów niezbędnych zawierają od 73-79% do 92-96% (3-sn-fosfatydylo) choliny.6

Terapeutyczne działanie fosfolipidów niezbędnych2,6,7

  • hamują procesy włóknienia w wątrobie (a zatem zmniejszają ryzyko marskości tego narządu),
  • zwiększają rozpuszczalność cholesterolu w żółci, dzięki czemu jest on łatwiej eliminowany z organizmu,
  • dzięki normalizacji stężenia cholesterolu mają korzystne działanie przeciwmiażdżycowe,
  • uczestniczą w trawieniu tłuszczów i wchłanianiu rozpuszczonych w nich witamin,
  • zmniejszają lepkość płytek krwi, dzięki czemu poprawiają przepływ krwi w naczyniach krwionośnych.

Autor: mgr farm. Katarzyna Wielgus

SAPL.PCH.16.09.1102

  1. Gundermann KJ. The “Essential” Phospholipids As A Membrane Therapeutic. Polish Section of European Society of Biochemical Pharmacology Institute of Pharmacology and Toxicology, Medical Academy. Szczecin 1993.
  2. Siepka E et al. Charakterystyka aktywności biologicznej fosfolipidów żółtka. Żywność, Nauka, Technologia, Jakość 2015;2(99): 15-28.
  3. Szumiło M et al. Biologiczna rola fosfolipazy C zależnej od fosfatydylocholiny w komórkach ssaków. Postępy Hig Med Dośw 2008; 62: 593–598.
  4. Kozłowska-Wojciechowska M. Niezbędne fosfolipidy. Terapia 2014: 6 z. 2(307): 12-15.
  5. Kullenberg D et al. Health effects of dietary phospholipids. Lipids in Health and Disease 2012; 11: 3.
  6. Gundermann KJ et al. Activity of Essential Phospholipids (EPL) From Soybean in Liver Diseases. Pharmacol Rep 2011; 63(3): 643-59.
  7. Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Essentiale® Forte, zatw. 07/2015.

Słowa kluczowe: fosfolipidy, zdrowie

Do góry