Sanofi

Fakty i mity o wątrobie

Zadaniem wątroby w organizmie jest neutralizacja toksyn.

FAKT: Zadaniem wątroby w organizmie jest neutralizacja toksyn.

Prawda, ale nie jest to jej jedyne zadanie. Wątroba jest prawdziwym mistrzem multitaskingu czyli wielozadaniowości. W organizmie spełnia wiele funkcji, z czego jednymi z kluczowych są: gospodarka węglowodanami (wątroba wytwarza, gromadzi i uwalnia glukozę); gospodarka tłuszczowa (przekształca węglowodany i białka w tłuszcze, dokonuje syntezy lipoprotein, fosfolipidów i cholesterolu); gospodarka białkowa (w wątrobie wytwarzane jest 85% wszystkich białek znajdujących się w osoczu); produkowanie żółci niezbędnej do trawienia tłuszczów; gromadzenie zapasów witamin A, D i B12 oraz żelaza.1

Leki przeciwbólowe i przeciwzapalne mogą być niebezpieczne dla wątroby.

FAKT: Leki przeciwbólowe i przeciwzapalne mogą być niebezpieczne dla wątroby.

Prawda. Zdecydowana większość leków jest metabolizowana w wątrobie czego skutkiem w niektórych przypadkach może być uszkadzanie komórek wątroby. Mamy wówczas do czynienia z polekowym uszkodzeniem wątroby.2 Leki przeciwbólowe i przeciwzapalne należące do grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) oraz antybiotyki są najczęstszą przyczyną polekowego uszkodzenia wątroby, występującego z opóźnieniem nawet do 1 roku. Jeżeli zaś chodzi o uszkodzenie wątroby, które jest zależne od przyjętej dawki leku, tutaj przeważają uszkodzenia wywołane paracetamolem.3

Najczęstszą przyczyną rozwoju przewlekłej choroby wątroby jest nadużywanie alkoholu.

MIT: Najczęstszą przyczyną rozwoju przewlekłej choroby wątroby jest nadużywanie alkoholu.

Nieprawda. Poza nadmiernym spożywaniem alkoholu, równie często nieprawidłowe funkcjonowanie wątroby jest skutkiem innych czynników. Należą do nich wirusowe zapalenia wątroby (WZW typu B i C) oraz zespół metaboliczny (zaburzenie metabolizmu, związne m.in. z nadwagą i otyłością).4

Wątroba nie boli.

FAKT: Wątroba nie boli.

Prawda. Wątroba sama w sobie nie boli, ponieważ nie jest unerwiona czuciowo. Jednak narząd ten jest pokryty otrzewną, nazywaną torebką Glissona. W wyniku licznych zaburzeń wątroby może dojść do powiększenia tego narzadu, a w następstwie do napięcia otrzewnej. Torebka ta jest unerwiona czuciowo, więc jej napięcie sprawia ból.5

Przy schorzeniach wątroby wystarczy stosować tabletki „na wątrobę”.

MIT: Przy schorzeniach wątroby wystarczy stosować tabletki „na wątrobę”.

Nieprawda. Równie ważna jak leczenie farmakologiczne jest modyfikacja stylu życia. Przede wszystkim chodzi o zmianę nawyków żywieniowych, czyli unikanie tłuszczów pochodzenia zwierzęcego, ograniczenie spożycia cukrów prostych, np. słodyczy, zrezygnowanie z picia słodzonych napojów, wskazane jest unikanie ostrych przypraw oraz pokarmów wzdymających (kapusta, cebula, rośliny strączkowe, szparagi, śliwki, gruszki, czereśnie).6 Istotne jest także wdrożenie regularnej aktywności fizycznej, która ułatwia redukcję masy ciała oraz zwiększenie wrażliwości na insulinę.7

Przy schorzeniach wątroby przeciwwskazane są potrawy smażone.

FAKT: Przy schorzeniach wątroby przeciwwskazane są potrawy smażone.

Prawda, smażenie jest niezalecane pacjentom z chorobami wątroby. Przygotowując posiłek można: gotować, gotować na parze, piec czy grillować.8 Należy pamiętać, że dieta pacjenta z chorobą wątroby powinna być dobrana indywidualnie, biorąc pod uwagę stan odżywienia chorego i zapotrzebowanie organizmu. Zbyt rygorystyczne ograniczenia spożywania tłuszczu może doprowdzić do niedoborów witaminowych.10

Wątroba nie lubi nadmiaru witaminy A.

FAKT: Wątroba nie lubi nadmiaru witaminy A.

Prawda. Związane jest to z ryzykiem nadmiernego spożycia witaminy A występującej w licznych suplementach diety, m.in. w preparatach multiwitaminowych oraz suplementach na poprawę stanu włosów i cery. Witamina A jest metabolizowana i magazynowana w wątrobie. Przyjmowanie jej w wysokich dawkach może prowadzić do groźnej dla wątroby hiperwitaminozy. Stosując suplementację diety zawsze należy przestrzegać zalecanego dawkowania. Należy również sprawdzić, czy nie przyjmujemy kilku suplementów diety o podobnym składzie.9,10

Redukcja masy ciała jest zawsze korzystna dla wątroby.

MIT: Redukcja masy ciała jest zawsze korzystna dla wątroby.

Nieprawda. Zmniejszenie masy ciała o 10% w ciągu 3 do 6 miesięcy przynosi poprawę stanu zdrowia. Ale tylko pod warunkiem, że zrzucanie zbędnych kilogramów odbywa się powoli i w sposób zaplanowany, czyli około 1 kilogram na tydzień. Zastosowanie diet warunkujących zbyt szybkie tempo odchudzania nie jest korzystne dla zdrowia i zwykle jego efekty nie są trwałe. Nie wszystkie diety mają pozytywny wpływ na wątrobę, pomimo redukcji masy ciała. Przykładem jest popularna dieta Dukana, w której dochodzi do negatywnego wpływu na wątrobę z powodu namiernego spożycia białka.11

Spożywanie nadmiaru cukru jest szkodliwe dla wątroby.

FAKT: Spożywanie nadmiaru cukru jest szkodliwe dla wątroby.

Prawda. Szczególnie niebezpieczny dla wątroby jest syrop glukozowo-fruktozowy, bardzo często dodawany do napojów i innych wysokoprzetworzonych produktów. Syrop ten zawiera dużą ilość fruktozy, która w 99% jest pochłaniana przez wątrobę a także stymuluje ten organ do tworzenia tłuszczy. Obserwacje kliniczne wskazują na istnienie relacji pomiędzy spożyciem tego cukru a częstością występowania niealkoholowego stłuszczenia wątroby.12

Rak wątroby to choroba alkoholików.

MIT: Rak wątroby to choroba alkoholików.

Nieprawda. Zdecydowanie najczęstszą przyczyną raka wątroby jest wirusowe zapalenie wątroby typu C. W Europie odpowiada ono za około 60-70% przypadków raka wątroby. Szacuje się, że nadużywanie alkoholu powoduje około 20% przypadków raka wątroby. Reszta zachorowań jest wynikiem przebycia wirusowego zapalenia wątroby typu B oraz w wyniku innych przyczyn.13

Każde wirusowe zapalenie wątroby objawia się żółtaczką.

MIT: Każde wirusowe zapalenie wątroby objawia się żółtaczką.

Nieprawda. Zażółcenie skóry oraz białek oczu jest tylko jednym z objawów wirusowego zapalenia wątroby, który nie zawsze musi się pojawić. Szacuje się że na jedną osobę z wirusowym zapaleniem wątroby i żołtaczką przypada od 5 do 15 osób bez tego objawu.14

Istnieje duże ryzyko zarażenia się wirusem zapalenia wątroby typu C przez seks.

MIT: Istnieje duże ryzyko zarażenia się wirusem zapalenia wątroby typu C przez seks.

Nieprawda. Ryzyko zakażenia się WZW typu C przez kontaktu seksualne jest małe. Wynika to z tego, że wirus HCV występuje w małych ilościach w ślinie, wydzielinie pochwowej i spermie. Najczęściej dochodzi do zakażenia przez kontakt z krwią. Wśród małżeństw, w których jedna osoba była zakażona, dochodziło do przeniesienia zakażenia z częstością szacowaną na 0,07% rocznie.15 Ryzyko zakażenia rośnie, gdy istnieją uszkodzenia oraz stany zapalne skóry i błon śluzowych okolic narządów płciowych, odbytu i jamy ustnej..16

Przeszczep wątroby jest ostatnią deską ratunku w przypadku skrajnej niewydolności wątroby.

FAKT: Przeszczep wątroby jest ostatnią deską ratunku w przypadku skrajnej niewydolności wątroby.

Prawda. Do przeszczepu wątroby kwalifikowani są pacjenci, którzy ze względu chorobę wątroby, mają mniej niż 90% szans na przeżycie 1 roku. Więkoszść chorób wątroby prowadzi do marskości wątroby, więc jest ona najczęstszą przyczyną zakwalifikowania do przeszczepu .17

Fosfolipidy przyjmowane z jedzeniem, wystarczą aby zregenerować wątrobę.

MIT: Fosfolipidy przyjmowane z jedzeniem, wystarczą aby zregenerować wątrobę.

Nieprawda. Mieszaninę fosfolipidów zawartych pokarmach będących ich źródłem, czyli: w żółtkach jaj, soi, orzeszkach ziemnych, orzechach włoskich, kiełkach pszenicy, płatkach owsianych, szparagach i wątróbce nazywamy fosfolipidami spożywczymi.18,19

Niewielką ich część stanowią fosfolipidy niezbędne, czyli takie, które zawierają w sobie odpowiednio dużo niezbędnych wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, a zwłaszcza kwasu linolowego. Cząsteczką dominującą pod względem jakościowym i ilościowym jest 1,2-dilinoleilofosfatydylocholina (DLPC), której wysoka zawartość odróżnia fosfolipidy niezbędne od reszty fosfolipidów – innych fosfolipidów spożywczych oraz tych wytwarzanych przez organizm. Wysokiej jakości wyciągi fosfolipidów niezbędnych zawierają od 73-79% do 92-96% (3-sn-fosfatydylo) choliny. 20

Autor: mgr farm. Katarzyna Wielgus

SAPL.PCH.16.10.1195

  1. Juszczyk J. Wątroba – budowa i funkcje. http://gastrologia.mp.pl/choroby/watroba/50948,watroba-budowa-i-funkcje. Dostęp z dnia 2016. 10. 13.
  2. Gutkowski K i wsp. Hepatotoksyczność leków – mechanizmy sprawcze. Przegląd Gastroenterologiczny 2008; 3(6): 271–275.
  3. Boroń-Kaczmarska A. Polekowe uszkodzenia wątroby. http://gastrologia.mp.pl/choroby/watroba/50955,polekowe-uszkodzenia-watroby. Dostęp z dnia 2016.10.15.
  4. Blachier M i wsp. The burden of liver disease in Europe: A review of available epidemiological data. J Hepatol 2013; 58: 593-608.
  5. Damjanov I. Choroby wątroby i dróg żółciowych. W: Patofizjologia. Wydanie 1. Elsevier Urban & Partner. Wrocław 2010: 273-278.
  6. Jaczewska-Schuetz J. Żywienie w chorobach wątroby. http://dieta.mp.pl/diety/diety_w_chorobach/72098,zywienie-w-chorobach-watroby. Dostęp z dnia 2016.10.15.
  7. Kargulewicz A i in. Niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby – Etiopatogeneza, epidemiologia, leczenie. Nowiny Lekarskie 2010; 79(5): 410–418.
  8. Tacikowski T. Żywienie a choroby wątroby. Nowa Medycyna 1999; 10. http://www.czytelniamedyczna.pl/1419,Zywienie-a-choroby-watroby.html. Dostęp z dnia 2016.10.16.
  9. Bojarowicz H i in. Wpływ witaminy A na kondycję skóry. Probl Hig Epidemiol 2010; 91(3): 352-356.
  10. Mokrowiecka A. Wątroba a witaminy rozpuszczalne w tłuszczach. http://gastrologia.mp.pl/lista/64073,watroba-a-witaminy-rozpuszczalne-w-tluszczach. Dostęp z dnia 2016.10.16.
  11. Olszanecka-Glinianowicz M. Dieta Dukana. http://dieta.mp.pl/diety/diety_alternatywne/66570,dieta-dukana. Dostęp z dnia 2016.10.16
  12. Wolańska D. Syrop glukozowo-fruktozowy i jego wpływ na zdrowie http://dieta.mp.pl/zasady/118347,syrop-glukozowo-fruktozowy-i-jego-wplyw-na-zdrowie. Dostęp z dnia 2016.10. 16.
  13. European Association for the Study of the Liver, European Organisation for Research and Treatment of Cancer EASL–EORTC Clinical Practice Guidelines: Management of hepatocellular carcinoma. Journal of Hepatology 2012; 56: 908–943.
  14. Juszczyk J, Pawłowska M. Ostre wirusowe zapalenie wątroby (WZW). http://gastrologia.mp.pl/choroby/watroba/50949,ostre-wirusowe-zapalenie-watroby-wzw. Dostęp z dnia 2016.10.16
  15. Kuchar E. Ryzyko zakażenia HCV przez kontakty seksualne. http://gastrologia.mp.pl/lista/87834,ryzyko-zakazenia-hcv-przez-kontakty-seksualne. Dostęp z dnia 2016.10.16.
  16. O HCV. Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego Państwowy Zakład Higieny. http://www.hcv.pzh.gov.pl/Page/o-hcv.Dostęp z dnia 2016.10.16.
  17. Mokrowiecka A. Przeszczep wątroby. http://gastrologia.mp.pl/choroby/watroba/74668,przeszczep-watroby. Dostęp z dnia 2016.10.16.
  18. Kullenberg D et al. Health effects of dietary phospholipids. Lipids in Health and Disease 2012; 11: 3.
  19. Kozłowska-Wojciechowska M. Niezbędne fosfolipidy. Terapia 2014: 6 z. 2(307): 12-15.
  20. Gundermann KJ i wsp. Activity of Essential Phospholipids (EPL) From Soybean in Liver Diseases.. Pharmacol Rep 2011; 63(3): 643–659.

Tagi: wątroba, lek, alkohol, dieta, choroby wątroby, fosfolipidy, zdrowie, ból wątroby

Do góry