Sanofi

Badania w chorobach wątroby

Badania w chorobach wątroby

Lekarze dysponują szeroką gamą narzędzi umożliwiających diagnozowanie dolegliwości wątroby – nawet, jeśli przebiegają one z mało charakterystycznymi objawami. Mogą m.in. posłużyć się tradycyjnym wywiadem i badaniem palpacyjnym (dotykiem i uciskiem), zlecić analizy krwi i surowicy, badania obrazowe lub biopsję.1

Badania wątroby - wywiad lekarski i badanie fizykalne

Lekarz podejrzewający chorobę wątroby ustala rozpoznanie na podstawie wywiadu ogólnego, informacji dotyczących kontaktu z czynnikami zakaźnymi i toksycznymi oraz obrazu klinicznego pacjenta. Wiele osób z chorobą wątroby nie odczuwa żadnych objawów schorzenia lub są one mało charakterystyczne. Lekarz przeprowadzając wywiad, może spytać o występowanie początkowych objawów choroby wątroby, takich jak: uczucie zmęczenia, osłabienie, utratę apetytu, nudności, bóle brzucha lub świąd skóry (nasilający się w godzinach nocnych). Lekarz ponadto może zadać pytania dotyczące stylu życia i nawyków, wpływających na pracę wątroby. Należą do nich m.in. ilość wypijanego alkoholu, dietę, przyjmowane leki, aktywność fizyczną czy wykonywane ostatnio zabiegi chirurgiczne i kosmetyczne. Lekarz zwróci uwagę, czy pacjent nie ma żółtaczki – zażółconej skóry i twardówki (białej części oka), czy ma zwiększony obwód brzucha (wodobrzusze) i poszerzone naczynia krwionośne na skórze brzucha. Uciskając brzuch może również próbować ocenić wielkość i kształt wątroby.1,2

Badania laboratoryjne w chorobach wątroby

Badania laboratoryjne wykonywane w celu diagnozowania chorób wątroby obejmują badania wskazujące na uszkodzenie hepatocytów, wskaźniki cholestazy (zastoju żółci), badania czynności syntetyzującej i odtruwającej oraz badania immunologiczne.3

Oznaczanie aktywności enzymów w osoczu jest podstawą diagnostyki biochemicznej tego narządu.4 Wzrost aktywności aminotransferazy alaninowej (ALT, AlaT) i asparaginowej (AST, AspAT) może świadczyć o uszkodzeniu komórek wątroby. Gamma-glutamylotransferaza (GTP, GGTP) i fosfataza zasadowa (APL) to z kolei czułe wskaźniki cholestazy. Zmniejszenie syntezy czynników krzepnięcia i spadek albumin mogą wskazywać na spadek możliwości syntezy białek przez wątrobę.3

Analizując wyniki badań laboratoryjnych, lekarz sprawdza nie tylko wartości otrzymanych wyników, ale także zależności pomiędzy nimi. 4

Badania obrazowe w chorobach wątroby1

adania obrazowe w chorobach wątroby

Do podstawowych metod obrazowych badania wątroby należy USG (ultrasonografia). Podczas badania USG można stwierdzić m.in. nierówny (guzkowaty) zarys wątroby, niejednorodność miąższu i przerost lub zmniejszenie jej płatów. Podczas badania dopplerowskiego USG można także dodatkowo uwidocznić kierunki przepływów krwi w wątrobie oraz uwidocznić np. poszerzenie żyły wrotnej.

Do badania ognisk chorobowych, zwłaszcza w przypadku podejrzenia zmian nowotworowych, można także wykorzystać tomografię komputerową i rezonans magnetyczny.

Stosunkowo nowym badaniem jest elastografia (sonoelastografia) pozwalająca przy pomocy ultradźwięków ocenić elastyczność tkanki wątroby (zmniejszoną w przypadku włóknienia i marskości narządu). Zaletą tej metody jest możliwość przebadania nawet 100 razy większego obszaru, niż podczas biopsji.

Inwazyjne badania wątroby1

W niektórych przypadkach do ustalenia stanu wątroby (w tym do rozpoznania marskości) konieczna jest biopsja – czyli pobranie igłą niedużej próbki tkanki wątroby. Zbadanie jej pod mikroskopem pozwala określić nie tylko stan narządu, ale w wielu przypadkach także może pomóc w ustaleniu przyczyny uszkodzenia wątroby.

Regularne badania pomogą Ci kontrolować stan Twojej wątroby5,6*

Wyniki prawidłowe:
ALT – enzym wątrobowy, wewnątrzkomórkowy, którego najwyższe stężenie występuje w wątrobie. Wzrost poziomu ALT jest zależny od rodzaju i rozległości uszkodzeń.
ALT <40 jm./l
AST – enzym, którego najwyższe stężenie występuje w mięśniu sercowym, wątrobie, mięśniach szkieletowych, nerkach i krwinkach czerwonych. Jego aktywność wzrasta w przypadku obumarcia komórek, jak również ich uszkodzenia spowodowanego działaniem np. toksyn i leków.
AST <40 jm./l
GGTP – enzym związany z błonami komórkowymi, występuje głównie w wątrobie, nerkach, trzustce i gruczole krokowym. Podwyższenie jego wartości może być skutkiem zapalenia trzustki, zapalenia wątroby, mononukleozy zakaźnej, choroby alkoholowej, leczenia lekami (np. przeciwpadaczkowymi, przeciwgruźliczymi).
kobiety <35 jm./l
mężczyźni <40 jm./l
LDH – enzym występujący we wszystkich komórkach ustroju. LDH w wyniku obumarcia komórek lub w zwiększonej przepuszczalności błon komórkowych (np. spowodowanych niedokrwieniem, toksynami) przedostaje się do krwi. Wśród przyczyn nieprawidłowych wartości tego enzymu można wymienić wirusowe zapalenie wątroby, nowotwory wątroby, rzadziej zapalenie trzustki, choroby nerek.
u dorosłych <480 jm./l
Bilirubina – żółty barwnik pochodzący z rozpadu krwinek czerwonych. Nadaje żółci jej charakterystyczną barwę. Wartość bilirubiny niesprzężonej i sprzężonej określa się jako bilirubinę całkowitą. Wzrost wartości stężenia bilirubiny może być wywołany marskością żółciową wątroby, stwardniającym zapaleniem dróg żółciowych, rakiem dróg żółciowych, kamicą żółciową, alkoholową chorobą wątroby.
bilirubina całkowita –
5,1-20,5 μmol/l (0,3-1,2 mg/dl)
bilirubina sprzężona –
1,7-6,8 μmol/l (0,1-0,4 mg/dl)
bilirubina niesprzężona –
3,4-13,7 μmol/l (0,2-0,8 mg/dl)

Podane wartości wyników prawidłowych są przykładowe, mogą się one różnić w zależności od laboratorium.

Autor: mgr farm. Katarzyna Wielgus

SAPL.PCH.16.10.1200

  1. Jankowska I i in. Markery przewlekłej niewydolności wątroby. Pediatr Dypl. 2013; 17(1): 47–55.
  2. Boroń-Kaczmarska. Ostra niewydolność wątroby http://gastrologia.mp.pl/choroby/watroba/50970,ostra-niewydolnosc-watroby – dostęp z dnia: 21.10.2016.
  3. Kokot F. Choroby Wewnętrzne. Wydanie VII uzupełnione i unowocześnione. Wydawnictwo Lekarskie PZWL. Warszawa 2002: 353-378.
  4. Dębińska-Kieć A i in. Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej. Wydanie II uzupełnione i poprawione. Wydawnictwo Medyczne Urban&Partner. Wrocław 2005: 659.
  5. Szajewska H i inni. badania diagnostyczne. wątroba. interna szczeklika: Podręcznik chorób wewnętrznych. Medycyna Praktyczna. Kraków 2012: 832-836.
  6. Milkiewicz P. interpretacja badań laboratoryjnych w chorobach wątroby. wielka interna. Gastroenterologia, cz. i, pod red. a. Dąbrowskiego. Medical tribune Polska. Warszawa 2010: 467-471.
  7. * Pamiętaj o regularnej kontroli lekarskiej.

Tagi:  wątroba, choroby wątroby, zdrowie

Do góry